Kuitspierscheur

Kuitspierscheur: wat is de oorzaak?

De kuit bestaat uit twee grote spieren: de oppervlakkige musculus gastrocnemius met een binnen- en buitenkop, en de dieper gelegen musculus soleus. Samen gaan ze over in de achillespees. De gastrocnemius loopt over zowel de knie als de enkel. Daardoor staat hij extra onder spanning als je knie gestrekt is en je voet omhoog staat, bijvoorbeeld bij een sprintstart of een snelle uitval naar voren. Als de spier op dat moment krachtig moet samentrekken, kunnen de vezels scheuren. Meestal gebeurt dat in de binnenkop, op de overgang van spier naar pees.

Een zweepslag komt veel voor bij tennis, padel, squash, voetbal en hardlopen, vooral bij sporters vanaf ongeveer 35 jaar. Risicofactoren zijn een onvoldoende warming-up, vermoeidheid aan het einde van een wedstrijd, koud weer, een eerdere kuitblessure, verminderde kuitkracht en een plotselinge toename in sprint- of springbelasting.

Graden van een kuitspierblessure

Spierletsel wordt ingedeeld naar de hoeveelheid beschadigde vezels. Een kuitspierscheur valt onder graad II of III:

• Graad I, verrekking: de vezels zijn overrekt en er zijn slechts microscopische beschadigingen. Je kunt meestal nog lopen. Dit is geen scheur.
• Graad II, gedeeltelijke scheur: een deel van de spiervezels is gescheurd. Je hebt duidelijke pijn, krachtverlies, zwelling en vaak een bloeduitstorting.
• Graad III, volledige scheur: de spier is over de volle breedte gescheurd of losgeschoten van de pees. Soms voel je een deuk en kun je niet meer op je tenen staan.
• Soleusscheur: een scheur in de diepe kuitspier ontstaat vaak geleidelijker, bijvoorbeeld bij hardlopers, en doet vooral pijn met gebogen knie.

Zo merk je dat je kuitspier gescheurd is

Een kuitspierscheur voelt vaak heel duidelijk aan. Typische kenmerken zijn:

• Een plotselinge, felle pijn midden in een beweging, alsof je een trap of klap krijgt.
• Direct mank lopen en niet of nauwelijks op je tenen kunnen staan.
• Zwelling en een strak gevoel in de kuit.
• Een blauwe plek die na enkele dagen naar de enkel zakt.
• Drukpijn op een duidelijke plek, meestal aan de binnenkant van de kuit.
• Pijn bij het rekken van de kuit en bij afzetten.
• Bij een grote scheur een voelbare deuk in de spier.

Hoorde je een knal laag bij de hiel en kun je helemaal niet op je tenen staan, dan kan je achillespees gescheurd zijn en ga je dezelfde dag naar de huisarts of de spoedeisende hulp. Is je kuit zonder duidelijke aanleiding dik, warm en rood, bijvoorbeeld na een vliegreis of operatie, dan kan het om trombose gaan en bel je je huisarts. Krijg je daarbij kortademigheid of pijn op de borst, of wordt de kuit extreem gespannen en pijnlijk, bel dan 112.

Wanneer fysiotherapie bij een kuitspierscheur?

Bij een gedeeltelijke of volledige scheur is begeleiding vanaf de eerste week zinvol. Onderzoek laat zien dat vroeg en gedoseerd bewegen tot beter herstel leidt dan langdurige rust. Het littekenweefsel dat zich vormt, wordt sterker en soepeler als het geleidelijk wordt belast. Bij een vermoeden van een volledige scheur of een scheur van de achillespees overleggen we met je huisarts of laten we je beoordelen door een orthopeed.

Herstel van een zweepslag in fasen

We volgen de natuurlijke genezing van de spier en verhogen de belasting zodra het weefsel daar klaar voor is.

Van de eerste dagen tot sprinten

• In de eerste dagen: de kuit beschermen met een hakverhoging, compressie en korte, pijnarme stukjes lopen.
• Rustige bewegingsoefeningen voor enkel en kuit om stijfheid te voorkomen.
• Statische spanningsoefeningen, gevolgd door hielheffen met gestrekte en gebogen knie.
• Bindweefselmassage om het littekenweefsel soepel te houden in de latere fase.
• Een loopschema dat opbouwt van wandelen naar joggen en hardlopen.
• Sprint-, spring- en wendoefeningen die passen bij jouw sport.

Veilig terug naar je sport

Je keert pas terug naar wedstrijden als de kracht van de aangedane kuit vergelijkbaar is met de andere kant en je pijnvrij kunt sprinten en springen. We testen dit met een aantal kracht- en hinkeltesten. Zo verklein je de kans dat de spier op hetzelfde punt opnieuw scheurt.

Een kuitspierscheur, een kuitverrekking en spierkramp

Niet elke plotselinge pijn in de kuit is een scheur. Bij een kuitverrekking zijn de vezels overrekt maar heel gebleven; de pijn is minder fel en lopen lukt meestal nog redelijk. Ook spierkramp in de kuit kan plotseling toeslaan, maar die trekt binnen enkele minuten weg zonder zwelling of blauwe plek. Herstelt een scheur niet goed, dan kunnen chronische kuitklachten door overbelasting ontstaan. Meer over de oorzaken van pijn in de kuit lees je op de pagina over kuitklachten.

Een nieuwe kuitspierscheur voorkomen

Het risico op een nieuwe scheur is het grootst in de eerste maanden na de terugkeer naar sport. Blijf daarom twee keer per week krachtoefeningen voor je kuit doen, ook als je geen klachten meer hebt. Neem een warming-up met loopscholing en korte versnellingen. Let extra op aan het einde van een wedstrijd en bij koud weer, als je spieren vermoeider en stijver zijn.

Zo gaan we te werk bij De Fysio Man

1. Intake en onderzoek

We vragen hoe de blessure is ontstaan en onderzoeken de plek en grootte van de scheur, de kracht van je kuit en de werking van je achillespees. Zo bepalen we de graad van het letsel.

2. Behandelplan op maat

Je krijgt een fasegewijs revalidatieplan met duidelijke mijlpalen, afgestemd op je sport en op de datum waarop je weer wilt spelen.

3. Terug op het veld

We begeleiden je tot en met sportspecifieke training, zodat je met vertrouwen en een sterke kuit terugkeert naar wedstrijden.