Etalagebenen

Etalagebenen: wat is de oorzaak?

Etalagebenen zijn een gevolg van perifeer arterieel vaatlijden (PAV). Door slagaderverkalking, ook wel atherosclerose, ontstaan vernauwingen in de slagaders van het bekken of de benen. In rust krijgen je beenspieren nog genoeg bloed. Tijdens het lopen hebben ze meer zuurstof nodig dan door de vernauwing kan worden aangevoerd. De spieren gaan dan verzuren en dat voel je als een krampende, vermoeide pijn. Omdat de vernauwing vaak in de dijslagader zit, voel je de pijn meestal in de kuit. Bij een vernauwing hoger in het bekken kan de pijn ook in de bil of het bovenbeen zitten.

Roken is de belangrijkste risicofactor. Daarnaast spelen diabetes, een hoge bloeddruk, een hoog cholesterol, ouder worden, overgewicht, weinig bewegen en hart- en vaatziekten in de familie een rol. Etalagebenen zijn ook een signaal dat de bloedvaten elders in het lichaam aangetast kunnen zijn. Daarom controleert je huisarts ook je risico op een hartinfarct of beroerte.

De stadia van etalagebenen

Artsen delen perifeer vaatlijden vaak in volgens de stadia van Fontaine:

• Stadium 1: er is een vernauwing, maar je hebt nog geen klachten.
• Stadium 2: pijn bij lopen die verdwijnt in rust. Dit is claudicatio intermittens, het stadium waarin looptraining de eerste behandeling is.
• Stadium 3: pijn in rust, vooral ’s nachts als je benen plat liggen.
• Stadium 4: wondjes die slecht genezen of weefselversterf aan de tenen of voet. Dit vraagt directe zorg van een vaatspecialist.

Zo herken je etalagebenen

Het patroon van de pijn is bij etalagebenen heel kenmerkend. Herken je de volgende punten, ga dan eerst naar je huisarts voor onderzoek van je bloedvaten:

• Een krampende, vermoeide of brandende pijn in de kuit tijdens het lopen.
• Pijn die verdwijnt als je een paar minuten stilstaat, zonder dat je hoeft te gaan zitten.
• Pijn die steeds na ongeveer dezelfde loopafstand terugkomt.
• Eerder pijn bij bergop, tegen de wind in of sneller lopen.
• Koude voeten of een bleke huid aan het aangedane been.
• Minder haargroei op het onderbeen en langzaam groeiende teennagels.

Heb je pijn in rust, vooral ’s nachts, die minder wordt als je je been uit bed laat hangen, of heb je wondjes aan je voet of tenen die niet genezen? Dan moet je huisarts nog dezelfde dag naar je been kijken. Wordt je been plotseling koud, bleek, pijnlijk en gevoelloos, bel dan direct 112. Dat geldt ook bij pijn op de borst.

Looptraining: de eerste behandeling bij etalagebenen

Volgens de richtlijnen is gesuperviseerde looptraining, samen met stoppen met roken en medicatie via je huisarts, de eerste stap in de behandeling van etalagebenen. Door regelmatig te lopen tot de pijn bijna maximaal is, ontstaan nieuwe kleine bloedvaatjes rond de vernauwing en gaan je spieren efficiënter om met zuurstof. Onderzoek laat zien dat begeleide looptraining beter werkt dan alleen het advies om meer te gaan wandelen. Bij een deel van de mensen is daardoor een dotterbehandeling of operatie niet nodig. Voordat je start, moet de diagnose zijn gesteld door je huisarts, bijvoorbeeld met een meting van de enkel-armindex, of door een vaatchirurg.

Gesuperviseerde looptraining bij De Fysio Man

De looptraining is een traject van meerdere maanden, waarin de begeleiding geleidelijk afneemt naarmate je zelfstandiger traint.

Zo ziet de training eruit

• Uitleg over vaatlijden en waarom doorlopen tot bijna maximale pijn veilig en effectief is.
• Een looptest bij de start om je pijnvrije en maximale loopafstand vast te leggen.
• Intervaltraining op de loopband, waarbij je loopt tot de pijn flink is, even rust en weer verder gaat.
• Wandelopdrachten voor thuis, zodat je minstens drie keer per week traint.
• Kracht- en conditieoefeningen voor de benen.
• Begeleiding bij leefstijl, zoals stoppen met roken en meer bewegen, in samenwerking met je huisarts, praktijkondersteuner of vaatchirurg.

Vergoeding van looptraining

Gesuperviseerde looptraining bij etalagebenen wordt vaak (gedeeltelijk) vergoed vanuit de basisverzekering, na verwijzing door je huisarts of medisch specialist. Je eigen risico is daarop van toepassing. Verzekeraars kunnen extra voorwaarden stellen, bijvoorbeeld aan de praktijk waar je traint. Controleer daarom je polis of vraag het na bij je zorgverzekeraar.

Etalagebenen, spierkramp en chronische kuitklachten

Niet elke pijn in de kuit tijdens het lopen komt van de bloedvaten. Gewone spierkramp in de kuit ontstaat plotseling, vaak in de nacht, en hangt niet samen met een vaste loopafstand. Bij chronische kuitklachten door overbelasting zit de pijn in een overbelaste spier en is die er vaak ook na het lopen nog. Pijn in de benen die pas verdwijnt als je gaat zitten of voorover buigt, kan juist uit de lage rug komen, bij een vernauwing van het wervelkanaal. Op de pagina over kuitklachten vind je meer over de verschillende oorzaken.

Volhouden op de lange termijn

Vaatlijden is een chronische aandoening. De winst van looptraining blijft alleen behouden als je na het traject blijft lopen, bij voorkeur minstens drie keer per week een half uur tot een uur. Stoppen met roken, een gezond gewicht en goed ingestelde bloeddruk, cholesterol en bloedsuiker remmen de verdere ontwikkeling van de vernauwingen. Heb je diabetes, controleer dan dagelijks je voeten op wondjes.

Zo gaan we te werk bij De Fysio Man

1. Intake en onderzoek

We nemen de diagnose en verwijzing van je huisarts of vaatchirurg door, bespreken je risicofactoren en meten met een looptest hoe ver je zonder en met pijn kunt lopen.

2. Behandelplan op maat

Samen stellen we doelen op, zoals zelfstandig boodschappen doen of een wandeling van een uur. Daarop stemmen we de frequentie en zwaarte van de looptraining af.

3. Verder kunnen lopen

We meten je loopafstand regelmatig opnieuw en begeleiden je naar een situatie waarin je zelfstandig blijft trainen en je loopafstand vasthoudt.