Piriformissyndroom

Piriformissyndroom: wat is de oorzaak?

Het piriformissyndroom is een beknelling of prikkeling van de heupzenuw (nervus ischiadicus) door de musculus piriformis, een kleine, peervormige spier diep in de bil. De piriformis loopt van de voorkant van het heiligbeen naar de grote rolheuvel (trochanter major) aan de buitenkant van het dijbeen. De spier draait je bovenbeen naar buiten en houdt je heup stabiel tijdens lopen en rennen. De heupzenuw loopt direct onder, of soms door, deze spier naar het been.

Raakt de piriformis verkrampt, verdikt of geïrriteerd, dan kan hij de zenuw onder druk zetten. Oorzaken zijn langdurig zitten, vooral op een harde ondergrond of met een portemonnee in je achterzak, een val op je bil, hardlopen met zwakke heupspieren en veel fietsen of traplopen. Ook een stijve heup of een afwijkend looppatroon verhogen de belasting op deze spier.

Welke zenuw is bekneld?

Bij het piriformissyndroom gaat het om de heupzenuw, maar hoe die zenuw ten opzichte van de spier loopt, verschilt per persoon:

• Zenuw onder de spier: bij de meeste mensen loopt de heupzenuw net onder de piriformis door. Een verkrampte spier drukt dan van bovenaf op de zenuw.
• Zenuw door de spier: bij een kleine groep loopt (een deel van) de zenuw dwars door de spier. Zij zijn gevoeliger voor beknelling.
• Gesplitste zenuw: soms is de zenuw al in de bil in twee takken gesplitst, die elk een eigen route langs de spier volgen.
• Andere structuren in de diepe bil: ook kleinere spieren, zoals de obturator internus en de gemelli, of de aanhechting van de hamstrings kunnen de zenuw prikkelen. Dit heet het diepe gluteale syndroom.

Veelvoorkomende klachten bij piriformissyndroom

Komt dit rijtje je bekend voor? Plan dan een afspraak, zodat we kunnen nagaan of de piriformis de boosdoener is.

• Een diepe, doffe pijn midden in de bil, meestal aan één kant.
• Pijn die toeneemt na twintig tot dertig minuten zitten, vooral op een harde stoel.
• Uitstraling naar de achterkant van het bovenbeen, soms tot in het onderbeen.
• Pijn bij het over elkaar slaan van je benen of bij het naar binnen draaien van je heup.
• Tintelingen of een slapend gevoel in het been na lang zitten.
• Een gevoelige plek diep in de bil die je met je vingers kunt aanwijzen.
• Klachten bij traplopen, bergop lopen of opstaan uit een stoel.

Merk je krachtverlies in je voet, bijvoorbeeld een klapvoet, of wordt het been steeds dover? Overleg dan op korte termijn met je huisarts. Bel 112 bij een doof gevoel in het zitvlak en rond de geslachtsdelen of bij het verlies van controle over plassen of ontlasting. Ook bij koorts met een rode, warme zwelling in de bil ga je direct naar de huisarts.

Piriformissyndroom of uitstraling vanuit de rug?

Het piriformissyndroom lijkt sterk op ischias vanuit de onderrug, die meestal door een hernia ontstaat. Toch zijn er verschillen. Bij het piriformissyndroom zit de pijn vooral in de bil, doet de onderrug zelf meestal geen pijn en neemt de pijn toe bij zitten en bij het draaien van de heup. Bij een zenuwbeknelling in de rug zijn hoesten en niezen vaak pijnlijk en straalt de pijn vaker uit tot in de voet. Tijdens het onderzoek gebruiken we testen zoals de FAIR-test, waarbij we de heup buigen, kantelen en naar binnen draaien.

Zo pakt De Fysio Man het piriformissyndroom aan

De behandeling richt zich op het ontspannen van de spier, het ontlasten van de zenuw en het sterker maken van je heup.

Spierspanning verlagen en de zenuw ruimte geven

• Uitleg over de piriformis en de route van de heupzenuw door de bil.
• Dry needling van triggerpoints in de piriformis en de omliggende bilspieren.
• Triggerpointtherapie en diepe weefseltechnieken voor de diepe heupdraaiers.
• Zenuwglijoefeningen om de heupzenuw weer vrij te laten bewegen.
• Rekoefeningen voor de heupdraaiers, gedoseerd zodat de zenuw niet extra geprikkeld raakt.
• Advies over zitten, zoals een zacht kussen en geen portemonnee in je achterzak.

Kracht van heup en romp

Een overbelaste piriformis neemt vaak werk over van zwakke bilspieren, vooral de gluteus medius en maximus. Daarom versterken we deze spieren met oefeningen zoals zijwaartse stappen met een band, bruggen en uitvalspassen. Voor hardlopers kijken we ook naar de pasfrequentie en de stand van het bekken tijdens het lopen.

Piriformissyndroom, zitbeenklachten en overbelaste bilspieren

Pijn diep in de bil kan verschillende oorzaken hebben. Zit de pijn vooral op het botje waarop je zit en voel je het bij sprinten of bergop lopen, dan gaat het eerder om zitbeenklachten door een geïrriteerde hamstringpees. Ontstaat de pijn na een periode van intensief trainen, dan kunnen bilspierklachten door overbelasting de oorzaak zijn. Meer over pijn in de bilregio lees je bij billenklachten.

Hardlopers, fietsers en zitters: de piriformis ontlasten

Het piriformissyndroom ontstaat vaak bij mensen die veel van hetzelfde doen. Werk je de hele dag zittend, sta dan elk half uur even op en wissel je zithouding af. Hardlopers doen er goed aan hun trainingsvolume geleidelijk op te bouwen en heupversterkende oefeningen in hun schema op te nemen. Fietsers hebben baat bij een goed afgestelde zadelhoogte. Zo voorkom je dat de piriformis steeds opnieuw overbelast raakt.

Zo gaan we te werk bij De Fysio Man

1. Intake en onderzoek

We vragen wanneer de pijn optreedt, hoe lang je zit en welke sport je doet. Daarna onderzoeken we je onderrug, heup en bil, testen we de heupzenuw en voelen we naar gevoelige punten in de piriformis.

2. Behandelplan op maat

Je krijgt een plan dat spierbehandeling combineert met oefeningen voor kracht en mobiliteit, afgestemd op je werk en je sport.

3. Weer zonder pijn zitten en sporten

We bouwen je zittijd en sportbelasting geleidelijk op en geven je oefeningen mee waarmee je de piriformis zelf ontspannen en je heup sterk houdt.